|
สุภาษิต
|
ความหมาย
|
| เมื่อน้อยให้เรียนวิชา |
ทำอะไรให้เหมาะสมกับวัย จึงจะสำเร็จประโยชน์ มีความเจริญรุ่งเรือง คนจะพัฒนาได้ง่ายต้องเริ่มตั้งแต่ยังเล็ก |
| เป็นคนเรียนความรู้ |
เกิดเป็นคนต้องศึกษาหาความรู้ไว้อยู่กับตัวเสมอ เพราะความรู้ ช่วยเราได้ทุกเมื่อ ไม่ว่าในยามปกติหรือคับขัน ดังที่สุนทรภู่ กล่าวไว้ว่า "รู้สิ่งใดไม่สู้รู้วิชา รู้รักษาตัวรอดเป็นยอดดี" |
| ปลูกไมตรีอย่ารู้ร้าง |
สร้างมิตรภาพกับผู้อื่นอยู่เสมอ วิธีที่ผูกไมตรีได้ผลก็คือ การปฏิบัติตามหลักธรรม ๔ ประการคือ ทาน(แบ่งปัน) ปิยวาจา (พูดสุภาพ) อัตถจริยา(ทำประโยชน์แก่เขา) และสมานัตตา (วางตัวเสมอต้นเสมอปลาย) |
| สร้างกุศลอย่ารู้โรย |
การสร้างบุญ สร้างกุศล ช่วยทำให้กิเลสถูกขัดเกลาเบาบางลง คนมีกิเลสน้อย ชีวิตจะมีแต่ความสุข ความร่มเย็น |
| โอบอ้อมเอาใจคน |
ให้มีเมตตาต่อคนทั้งหลาย ไม่เฉพาะแก่พี่น้องเท่านั้น |
| ปลูกไมตรีทั่วชน |
หมั่นผูกไมตรีกับคนทุกคน มีมิตรดีกว่ามีศัตรู |
| ตระกูลตนจงคำนับ |
ให้ความเคารพวงศ์ตระกูล |
| อย่าอวดหาญแก่เพื่อน |
อย่าทำตัวเก่งกว่าเพื่อน |
| เป็นคนอย่าทำใหญ่ |
อย่าอวดเบ่งคุยโตหรือมีอิทธิพลเหนือใครต่อใคร |
| อย่าเบียดเสียดแก่มิตร |
ไม่ควรเบียดเบียนหรือเอาเปรียบเพื่อน ควรให้ความรักความจริงใจกับเพื่อน |
| ที่ผิดช่วยเตือนตอบ |
สิ่งใดที่เพื่อนทำผิดก็ช่วยบอกกล่าวตักเตือน |
| ที่ชอบช่วยยกยอ |
สิ่งใดที่เพื่อนทำดีอยู่แล้วก็ควรยกย่องชมเชย |
| อย่าขอของรักมิตร ชอบชิดมักจางจาก |
ไม่ควรสร้างความลำบากใจให้กับเพื่อน เช่น การขอในสิ่งที่เพื่อนรักและหวงโดยไม่เกรงใจอาจทำให้เสียเพื่อนไปก็ได้ |
| ยอมิตรเมื่อลับหลัง |
การชมมิตรเมื่อลับหลังเป็นการชมอย่างจริงใจ |
| อย่าประกอบกิจเป็นพาล |
อย่าประกอบอาชีพที่ทุจริต |
| พึงผันเผื่อต่อญาติ |
ให้รู้จักเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ญาติพี่น้อง |
พรรคพวกพึงทำนุก ปลุกเอาแรงทั่วชน ยลเยี่ยงไก่นกกระทา พาลูกหลานมากิน
|
คนที่เป็นพวกกับเรา เราควรเลี้ยงดูเขาให้มีความสุข เพราะเขาอาจสามารถช่วยเหลือเราได้ ให้ดูตัวอย่างไก่หรือนกกระทาที่หาอาหารมาได้ก็เผื่อแผ่ลูกๆ คนเราก็เช่นกัน เมื่อมีลาภหรือของกินของใช้ ควรเรียกลูกหลาน มิตรสหาย |
| อย่ารักถ้ำกว่าเรือน อย่ารักเดือนกว่าตะวัน |
อย่าเห็นของมีประโยชน์น้อยดีกว่าของมีประโยชน์มาก |
| อย่าตื่นยกยอตน |
ไม่ควรพูดยกยอตนเอง |
| อย่าชังครูชังมิตร |
อย่าเกลียดครูผู้เป็นกัลยาณมิตร |
| อย่าผูกมิตรคนจร |
อย่าคบหากับคนเร่ร่อนพเนจร ไม่มีหัวนอนปลายเท้า |
| เมตตาตอบต่อมิตร |
ควรมีความรักความจริงใจตอบต่อเพื่อน |
| คนขำอย่าร่วมรัก |
ไม่ควรคบหาสมาคมกับคนมีลับลมคมในหรือคนเจ้าเล่ห์ |
| คนทรยศอย่าเชื่อ อย่าเผื่อแผ่ความคิด |
ไม่ควรให้ความเคารพเชื่อถือคนชั่ว และไม่ควรโยนความผิดให้กับผู้อื่น |
| สุวานขบอย่าขบตอบ |
ไม่ควรยุ่งเกี่ยวหรือต่อล้อต่อเถียงกับคนชั่ว |
| เข้าเถื่อนอย่าลืมพร้า |
ให้มีความรอบคอบเมื่อจะปฏิบัติภารกิจอะไรควรนำเครื่องมือเครื่องใช้ให้ครบครัน |
| หน้าศึกอย่านอนใจ |
ควรเตรียมตัวให้พร้อมเพื่อรับมือกับสถานการณ์ที่กำลังจะเกิดขึ้นเสมอ |
| เดินทางอย่าเดินเปลี่ยว |
ไม่ควรไปไหนมาไหนโดยลำพังเพราะภัยอันตรายอยู่รอบด้าน |
| ที่ขวากหนามอย่าเสียเกือก |
อย่าได้ขาดเครื่องป้องกันยามเข้าไปอยู่ในสถานที่ลำบากหรือที่ ที่มีภัย |
| ทำรั้วเรือกไว้กับตน |
จงหมั่นทำความดีไว้เสมอเพื่อเป็นเครื่องกำบังตน |
| จงเร่งระมัดฟืนไฟ |
ให้รู้จักระมัดระวังในการใช้ฟืนไฟอาจจะเกิดอันตรายได้ |
| ที่ทับจงมีไฟ |
ที่อยู่อาศัยควรมีไฟยามค่ำคืน |
| ที่ไปจงมีเพื่อน ทางแถวเถื่อนไคลคลา |
ไปไหนมาไหนควรมีเพื่อนร่วมทางไปด้วย ยามอันตรายจะได้ช่วยเหลือกัน |
|
เข้าออกอย่าวางใจ ระวังระไวหน้าหลัง เยียวผู้ชังจะคอยโทษ
|
ต้องรู้จักระมัดระวังตัวในการเดินทางไปไหนมาไหน ไม่ควร ประมาทเพราะอาจจะมีคนคอยปองร้ายเราได้ |
| ข้างตนไว้อาวุธ สรรพยุทธอย่าวางจิต |
ภัยอันตรายมีได้ทุกเมื่อ ควรรู้จักตระเตรียมตัวป้องกันเอาไว้ก่อน |
| ข้าคนไพร่อย่าไฟฟุน |
อย่าแสดงความโกรธต่อคนรับใช้หรือผู้ใต้บังคับบัญชา |
| ภักดีอย่าด่วนเคียด |
ให้เป็นคนที่ซื่อสัตย์จงรักภักดี อย่าหุนหันตัดใจ |
| อย่ากริ้วโกรธเนืองนิตย์ |
อย่าเป็นคนโมโหอยู่ตลอดเวลา |
| อย่ามีปากว่าคน |
ไม่ควรนินทาหรือว่าคนอื่นให้ได้รับความเสียหาย |
| พบศัตรูปากปราศรัย |
ความในอย่าไขเขา ควรพูดจาปกติแม้ว่าจะเป็นศัตรูกัน แต่ไม่ควรเผยความในใจ ให้เขารู้ |
| เจรจาตามคดี |
ควรพูดตามความเป็นจริงที่เกิดขึ้นเพราะความจริงเป็นสิ่งไม่ตาย |
| อย่าขุดคนด้วยปาก |
ไม่ควรพูดค่อนขอดหรือกล่าวหาว่าร้ายใคร |
| อย่าจับลิ้นแก่คน |
อย่าคอยจับผิดคำพูดผู้อื่น |
| เมื่อพาทีพึงตอบ |
ควรพูดเมื่อจำเป็นต้องพูด |
| อย่าริกล่าวคำคด |
อย่าพูดโกหก ให้พูดแต่ความจริง |
| โต้ตอบอย่าเสียคำ |
ในการสนทนาหรือโต้คารมไม่ควรกล่าวคำพูดให้ผู้อื่นเสื่อมเสีย |
| คิดแล้วจึงเจรจา |
ควรคิดให้ดีก่อนพูด |
| อย่านินทาผู้อื่น |
ไม่นินทาว่าร้ายผู้อื่น หรือกล่าวคำให้ผู้อื่นเสียหาย |
| อย่าจับลิ้นแก่คน |
อย่าคอยจับผิดคำพูดผู้อื่น |
| โต้ตอบอย่าเสียคำ |
ในการสนทนาหรือโต้คารมไม่ควรกล่าวคำพูดให้ผู้อื่นเสื่อมเสีย |
| คิดแล้วจึงเจรจา |
ควรคิดให้ดีก่อนพูด |
| อย่านินทาผู้อื่น |
ไม่นินทาว่าร้ายผู้อื่น หรือกล่าวคำให้ผู้อื่นเสียหาย |
| อย่านั่งชิดผู้ใหญ่ |
ให้รู้จักที่ต่ำที่สูง อย่าตีตนเสมอท่าน |
| อย่าขัดแข็งผู้ใหญ่ |
ไม่ควรขัดแย้งหรืองัดข้อหรือแสดงอำนาจกับผู้ใหญ่หรือผู้ที่ มีอำนาจมากกว่าเพราะอาจจะมีภัย |
| จงนบนอบผู้ใหญ่ |
ต้องมีความอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ |
ผู้เฒ่าสั่งจงจำความ
|
ควรจำคำที่ผู้ใหญ่อบรมสั่งสอนมาใช้ปฏิบัติเพราะจะเป็นประโยชน์กับตนภายหลัง |
| ครูบาสอนอย่าโกรธ |
เมื่อครูอบรมสั่งสอนไม่ควรโกรธเพราะครูเป็นผู้ที่มีความปรารถนาที่ดีต่อศิษย์ |
| ท่านไท้อย่าหมายโทษ |
อย่าจับผิดผู้ใหญ่ |
นอบตนต่อผู้เฒ่า
|
มีความอ่อนน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่ |
| ทดแทนคุณท่านเมื่อยาก |
ต้องแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อผู้มีพระคุณยามแก่เฒ่าหรือขณะท่านมีความยากลำบาก |
| อย่าเลียนครูเตือนด่า |
อย่านำพฤติกรรมของครูขณะอบรมสั่งสอนเรามาล้อเลียน |
| ท่านสอนอย่าสอนตอบ |
เมื่อผู้ใหญ่ตักเตือนสั่งสอนควรตั้งใจฟังด้วยความเคารพ ไม่กล่าวคำยอกย้อนต่อผู้ใหญ่ |
ท่านรักตนจงรักตอบ
|
เมื่อผู้ใหญ่มีความปรารถนาดีต่อเราเราควรแสดงความกตัญญู ต่อท่าน |
| ท่านนอบตนจงนอบแทน |
ผู้ที่อ่อนน้อมต่อเราเราควรอ่อนน้อมตอบ |
| ให้หาสินเมื่อใหญ่ |
เมื่อเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ต้องรู้จักทำงานประกอบอาชีพมาเลี้ยงตนและครอบครัว |
| อย่าริร่านแก่ความ |
อย่าด่วนหาเรื่อง |
| ประพฤติตามบูรพระบอบ |
ประพฤติตนตามขนบธรรมเนียมระเบียบประเพณีที่กำหนด |
| อย่าใฝ่สูงให้พ้นศักดิ์ |
อย่าทะเยอทะยานเกินความสามารถของตน |
| เข็นเรือทอดกลางถนน |
เตือนไม่ให้ทำอะไรผิดปกติวิสัยหรือผิดกาลเทศะ |
| หว่านพืชจักเอาผล เลี้ยงคนจักกินแรง |
ทำอะไรไม่ควรหวังผลประโยชน์ |
| อย่าใฝ่ตนให้เกิน |
อย่าทำตัวเกินฐานะของตน |
| ตนเป็นไทอย่าคบทาส |
เมื่อพ้นสภาพจากการเป็นทาสแล้วไม่ควรมาคบกับทาสอีก |
| มีสินอย่าอวดมั่ง |
อย่าอวดความมั่งมีทรัพย์สินเงินทองเพราะอาจเป็นอันตรายต่อตนเองได้ |
| รักตนกว่ารักทรัพย์ |
ให้รักเกียรติ นักชื่อเสียงวงศ์ตระกูลยิ่งกว่าทรัพย์สินเงินทอง |
| สู้เสียสินกว่าเสียศักดิ์ |
เกียรติยศ ชื่อเสียง เป็นสิ่งที่หามาได้ยากลำบาก เมื่อมีแล้วก็ควรรักษาให้ดี ถ้าเสียไปคงหามาใหม่ได้ยาก ผิดกับทรัพย์สินเงินทองเมื่อเสียไปแล้วหาใหม่มาทดแทนได้ |
| คิดตรองตรึกทุกเมื่อ |
ควรคิดไตร่ตรองใคร่ครวญให้ดีก่อนก่อนที่จะทำอะไร |
| เยียวสะเทินจะอดสู |
ทำสิ่งใดขาดๆ เกินๆ ก้ำกึ่งจะเป็นที่อับอาย |
| อย่าใฝ่เอาทรัพย์ท่าน |
ควรทำมาหากินด้วยตนเอง ไม่ควรหวังพึ่งผู้อื่นในการเลี้ยงตน |
| ไปเรือนท่านอย่านั่งนาน |
ยามไปธุระปะปังที่ไหนไม่ควรนั่งนานเพราะจะทำให้เสียเวลาทั้งสองฝ่าย |
| ที่รักอย่าดูถูก |
ควรให้ความรักความเกรงใจแม้คนใกล้ชิดสนิทสนมไม่ควรมองข้าม |
| น้ำเชี่ยวอย่าขวางเรือ |
ในขณะที่เหตุการณ์รุนแรงยังดำเนินอยู่อย่างร้อนรนเราไม่ควรเข้าไปยุ่งเกี่ยว |
| ช้างไล่แล่นเลี่ยงหลบ |
ถ้าถูกคุกคามจากผู้มีอำนาจให้หลบหลีกไม่ควรต่อสู้ |
| เข้าออกอย่าวางใจ ระวังระไวหน้าหลัง เยียวผู้ชังจะคอยโทษ |
ต้องรู้จักระมัดระวังตัวในการเดินทางไปไหนมาไหน ไม่ควร ประมาทเพราะอาจมีคนคอยปองร้ายเราได้ |
| ข้างตนไว้อาวุธ สรรพยุทธอย่าวางจิต |
ภัยอันตรายมีได้ทุกเมื่อ ควรรู้จักตระเตรียมตัวป้องกันเอาไว้ก่อน |
| ความแหนให้ประหยัด |
สิ่งที่รักและหวงแหนก็ให้ระมักระวังรักษาไว้ให้ดี โดยเฉพาะสิ่งที่เป็นความลับก็ควรรักษาไว้ให้ดี โดยเฉพาะสิ่งที่เป็นความลับก็ควรรักษาไว้อย่าแพร่งพราย |
| เผ่ากษัตริย์เพลิงงู |
ไม่ควรไว้ใจในสิ่งต้องห้าม ห้าประการคือ กษัตริย์ เด็ก ผู้หญิง งูและไฟ เพราะอาจนำความเดือดร้อนมาสู่เราได |
| อย่าตีงูให้แก่กา |
อย่าทำสิ่งไร้ประโยชน์อาจเกิดโทษแก่ตนได้ |
| อย่าตีปลาหน้าไซ |
อย่าขัดขวางผลประโยชน์ที่กำลังจะเกิดขึ้น |
| อย่าดีสุนัขห้ามเห่า |
อย่าทำสิ่งที่สวนทางกับธรรมชาติ หรืออย่าขัดขวางผู้ที่ปฏิบัติหน้าที่ของตน |
| อย่าเข้าแบกงาช้าง |
อย่าทำการใดเสี่ยงอันตรายและไม่เกิดประโยชน์แก่ตน |
| อย่าโดยคำคนพลอด |
อย่าเชื่อคำพูดอันหวานหู |
| อย่ามัวเมาเนืองนิตย์ |
อย่าหลงใหลในสิ่งไร้สาระตลอดเวลา |
| อย่าได้รับของเข็ญ |
อย่ารับของร้อนหรือของโจร |
| โทษตนผิดพึงรู้ |
สอนให้พิจารณาตนเอง ให้หาความผิดของตน เมื่อพบแล้วให้หาหนทางแก้ไขเสีย |
| การเรือนตนเร่งคิด |
ควรปฏิบัติงานบ้านงานเรือนอยู่เสมออย่าให้บกพร่อง |
| โทษตนผิดรำพึง อย่าคะนึงถึงโทษท่าน |
ให้มองเห็นโทษของการทำความผิดหรือความชั่วไม่ควรไป เสียเวลาจับผิดคนอื่น |
| เห็นงามตาอย่าปอง |
สิ่งที่มองเห็นว่าสวยงาม อย่าเพิ่งหมายปองเพราะของสวยงามมักมาพร้อมกับภัยอันตราย |
| อย่าตื่นยกยอตน |
ไม่ควรพูดยกยอตนเองเปรียบเทียบเหมือนกลองจะดังต้องมีคนตี ถ้ากลองดังโดยไม่มีคนตีเรียกว่ากลองจัญไร |
| ของฝากท่านอย่ารับ |
อย่ามักง่ายหรือเห็นแก่ได้ |
| อย่ากอรปจิตริษยา |
ไม่ควรริษยาผู้อื่นเพราะการริษยาเป็นบ่อนทำลายสามัคคี |
พิมพ์หน้านี้
ส่งให้เพื่อน
