ฟังแล้วสะดวกดี เพราะใช้เวลาแค่เหลือบตาก็ตัดสินได้ เหมือนหลายเรื่องในสังคมที่เราอยากรู้คำตอบทันที โดยไม่ต้องเสียเวลาตรวจสอบอะไรให้ยุ่งยาก คนพูดมั่นใจ คนฟังจำง่าย ส่วนกุ้งไม่มีสิทธิ์ชี้แจง
แต่ความสดของกุ้งซับซ้อนกว่าท่าทางตอนนอนบนแผง และการเลือกอาหารด้วยคำบอกต่อเพียงประโยคเดียว ก็อาจทำให้เราได้ความมั่นใจกลับบ้านมากกว่าคุณภาพ
ตัวงอหรือตัวตรง บอกอะไรได้บ้าง
กุ้งดิบที่วางขายอาจมีทั้งตัวโค้งงอและตัวค่อนข้างตรง รูปร่างที่เห็นเกี่ยวข้องได้กับสภาพกล้ามเนื้อหลังตาย การจัดการความเย็น การแช่แข็ง และการจัดวาง จึงไม่ควรใช้ความงอเป็นเกณฑ์ตัดสินความสดเพียงอย่างเดียว
ที่สำคัญ รูปร่างอย่างเดียวบอกไม่ได้แน่นอนว่ากุ้งตายมานานเท่าไร เคยแช่แข็งหรือไม่ หรือเก็บรักษาดีแค่ไหน
กุ้งตัวงอที่มีกลิ่นผิดปกติและเนื้อเละ ก็ไม่ได้กลับมาสดเพราะทำท่าสวย ส่วนกุ้งตัวตรงที่เนื้อแน่น กลิ่นอ่อน และเก็บเย็นอย่างเหมาะสม ก็ไม่ควรถูกตัดสินว่าเก่าเพียงเพราะไม่ยอมโค้งตามความเชื่อของเรา
เรื่องนี้กุ้งอาจเสียเปรียบอยู่หน่อย เพราะในตลาดเดียวกัน สินค้าบางอย่างแค่ติดป้ายว่า “สดใหม่” ก็ผ่านแล้ว แต่กุ้งต้องผ่านการประเมินบุคลิกภาพจากองศาของลำตัวด้วย
กลิ่นสำคัญกว่าคำว่า “สดทุกวัน”
กุ้งที่มีคุณภาพดีควรมีกลิ่นอ่อนตามธรรมชาติ ไม่ใช่คาวฉุน เปรี้ยว หรือมีกลิ่นคล้ายแอมโมเนีย เนื้อควรมีลักษณะใสหรือสีมุกตามชนิดของกุ้ง โดยแนวทางของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐฯ หรือ FDA เน้นให้พิจารณากลิ่นและลักษณะเนื้อในการเลือกซื้ออาหารทะเลด้วย อ่านแนวทางของ FDA
คำว่า “อาหารทะเลก็ต้องคาวสิ” จึงไม่ควรถูกใช้เป็นบัตรผ่านให้ทุกกลิ่น ความมีกลิ่นตามธรรมชาติกับกลิ่นเสื่อมสภาพเป็นคนละเรื่องกัน
ป้ายหน้าร้านอาจเขียนว่า “สดจากทะเล” แต่ป้ายไม่ได้บอกว่าออกจากทะเลเมื่อไร ผ่านอะไรมาบ้าง และระหว่างทางเย็นพอหรือเปล่า ทะเลเป็นต้นทาง ส่วนคุณภาพตอนถึงมือเราเป็นอีกเรื่องหนึ่ง
ดูเนื้อด้วย อย่าดูแต่ทรง
เนื้อกุ้งควรแน่น ไม่อ่อนเละหรือยุ่ยผิดปกติ หากร้านอนุญาตให้ตรวจสัมผัส ควรทำอย่างสะอาดและเบามือ ไม่จำเป็นต้องบีบทุกตัวจนแผงขายกุ้งกลายเป็นสนามทดสอบความอดทน
คำแนะนำของ NC Sea Grant ระบุว่ากุ้งสดควรมีกลิ่นอ่อนและเนื้อแน่น ซึ่งเป็นหลักที่มีประโยชน์กว่าการตัดสินจากความโค้งเพียงอย่างเดียว อ่านคำแนะนำการเลือกอาหารทะเล
สำหรับกุ้งทั้งตัว ลองสังเกตประกอบว่าหัวยังติดกับลำตัวดีหรือไม่ เปลือกหลวมหลุดง่ายผิดปกติหรือเปล่า และมีเมือกเหนียวผิดปกติหรือไม่ แต่ก็อย่าเอาลักษณะข้อใดข้อหนึ่งมาตั้งเป็นศาลสูงสุด ต้องดูหลายอย่างร่วมกัน
เราไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนจากเชื่อว่า “งอเท่ากับสด” ไปเป็นเชื่อว่า “หัวติดเท่ากับปลอดภัย” เพราะนั่นก็แค่เปลี่ยนคำขวัญ โดยยังใช้วิธีคิดแบบเดิม
น้ำแข็งต้องทำหน้าที่มากกว่าประดับร้าน
อีกเรื่องที่ควรดูคือ กุ้งถูกเก็บเย็นอย่างไร
FDA แนะนำให้เลือกอาหารทะเลที่แช่เย็นหรือวางบนชั้นน้ำแข็งอย่างเหมาะสม เพราะการรักษาความเย็นเป็นส่วนสำคัญของคุณภาพและความปลอดภัย อ่านแนวทางการเลือกและเก็บอาหารทะเล
น้ำแข็งจึงควรช่วยให้กุ้งเย็นทั่วถึง ไม่ใช่มีอยู่พอให้ผู้ซื้อรู้สึกสบายใจ ถ้ากุ้งกองสูง ส่วนบนวางอุ่น ๆ แต่มีน้ำแข็งให้เห็นอยู่ด้านล่าง เราก็ควรพิจารณาให้มากกว่าความสวยงามของแผง
บางครั้งผู้บริโภคใช้เวลาถกเถียงเรื่องกุ้งงอหรือกุ้งตรงนานกว่าดูว่าร้านเก็บกุ้งเย็นหรือไม่ ทั้งที่เรื่องหลังเกี่ยวข้องกับสิ่งที่เรากำลังจะซื้อโดยตรงกว่า แต่ก็เข้าใจได้ เรื่ององศาของกุ้งเถียงสนุก ส่วนเรื่องการจัดเก็บต้องสังเกตจริง
ดูดี ไม่ได้แปลว่ารับประกันความปลอดภัย
การดมกลิ่น ดูเนื้อ และตรวจสภาพ ช่วยคัดกรองคุณภาพเบื้องต้นได้ แต่การดูด้วยตาหรือดมด้วยจมูกไม่สามารถรับรองว่าอาหารไม่มีเชื้อก่อโรค กุ้งที่ดูดีจึงยังต้องเก็บเย็น รักษาความสะอาด และปรุงให้สุกอย่างเหมาะสม ตามแนวทางความปลอดภัยอาหารทะเลของ FDA
ถ้ากุ้งมีกลิ่นผิดปกติหรือเนื้อเละ ก็ควรเลี่ยง อย่าฝากความหวังทั้งหมดไว้กับกระเทียม พริก และน้ำจิ้มซีฟู้ด เครื่องปรุงมีหน้าที่ทำให้อาหารอร่อย ไม่ควรถูกแต่งตั้งให้รับผิดชอบทุกปัญหาย้อนหลัง
ซื้อกุ้งให้เป็น เริ่มจากยอมสงสัยคำที่เคยได้ยิน
เวลาเลือกกุ้ง ลองจำไว้สั้น ๆ ว่า เย็นจริง กลิ่นอ่อน เนื้อแน่น และสภาพโดยรวมดี แล้วใช้ข้อมูลเหล่านี้ร่วมกัน ส่วนตัวงอหรือตัวตรงให้เป็นเพียงสิ่งที่สังเกตเห็น ไม่ใช่คำพิพากษา
คำแนะนำจากคนรุ่นก่อนหรือคนคุ้นเคยมีประโยชน์ได้ แต่เมื่อเอามาใช้กับของจริง เราก็ควรถามต่อว่าใช้ได้ในกรณีไหน และมีอะไรที่ต้องดูประกอบบ้าง การถามไม่ได้แปลว่าไม่เคารพคนบอก แปลว่าเราอยากเลือกของให้ดีขึ้น
กุ้งหนึ่งกิโลอาจเป็นเรื่องเล็ก แต่การรีบตัดสินจากลักษณะภายนอกเพียงอย่างเดียวเป็นนิสัยที่เราใช้กันคล่องเหลือเกิน ตั้งแต่หน้าแผงอาหารไปจนถึงหน้าจอโทรศัพท์
อย่างน้อยก่อนจ่ายเงินซื้อกุ้ง เราน่าจะให้โอกาสข้อเท็จจริงมากกว่าคำพูดที่ได้ยินบ่อย เพราะความเชื่อไม่ต้องรับผิดชอบค่าอาหารมื้อนั้น คนจ่ายเงินและคนกินต่างหากที่ต้องรับเอง
บทความที่น่าสนใจ
